Indirect Questions & Question Tags — Dolaylı Sorular ve Onay Soruları (...değil mi?)
Dolaylı sorular ('Could you tell me where the station is?') doğrudan sorulardan çok daha kibar duyulur; resmî ortamlarda, yabancılarla ve iş yerinde hayat kurtarır. Question tags ise Türkçedeki 'değil mi?' ekinin karşılığıdır: 'It's cold, isn't it?' Onay almak ve sohbeti sürdürmek için kullanılır.
Ne zaman kullanılır?
Kibar bilgi isteme (dolaylı soru)
Could you tell me what time the museum opens?
Emin olmadığınız şeyi sorma
Do you know if there's a pharmacy near here?
Düşünce belirtme (I wonder...)
I wonder why she didn't come.
Question tag: onay alma (olumlu cümle → olumsuz tag)
You're coming tonight, aren't you?
Question tag: sohbet başlatma (olumsuz cümle → olumlu tag)
It isn't very warm today, is it?
Yapı
| Tür | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Olumlu | Olumlu cümle + olumsuz tag (aux + n't + pronoun?) | She speaks German, doesn't she? |
| Olumsuz | Olumsuz cümle + olumlu tag (aux + pronoun?) | You haven't seen my keys, have you? |
| Soru | Could you tell me / Do you know + wh-/if + subject + verb? | Do you know where the bathroom is? |
İşaret kelimeleri: Could you tell me...?Do you know...?I wonder...Do you have any idea...?isn't it?don't you?right?
Türklerin sık yaptığı hatalar
✗ Can you tell me where is the station?
✓ Can you tell me where the station is?
Dolaylı soruda özne fiilden önce gelir (düz cümle sırası).
✗ Do you know what time does the shop open?
✓ Do you know what time the shop opens?
Dolaylı soruda 'do/does/did' kullanılmaz.
✗ You like coffee, isn't it?
✓ You like coffee, don't you?
Tag, cümledeki yardımcı fiile ve özneye göre değişir; Türkçedeki sabit 'değil mi' gibi her yerde 'isn't it' kullanılmaz.
✗ Do you know is she at home?
✓ Do you know if she's at home?
Evet/hayır sorusu dolaylı yapıldığında 'if' veya 'whether' gerekir.
Konuşmada nasıl kullanılır?
- Dolaylı soruda soru düzeni bozulur, yani özne fiilden önce gelir: 'Where is the station?' → 'Could you tell me where the station is?'
- Tag'in tonlaması anlamı değiştirir: ses alçalırsa (↘) onay bekliyorsunuz, ses yükselirse (↗) gerçekten soruyorsunuz.
- Günlük konuşmada tag yerine kısaca 'right?' da kullanılır: 'You're from Izmir, right?' Kolay ve çok doğal.
- 'I am' için tag 'aren't I?' olur: 'I'm late, aren't I?' 'Let's' için ise 'shall we?': 'Let's go, shall we?'
Konuşma görevi
İki parçalı rol yapma: Önce biriniz turist, diğeri otel resepsiyonisti olsun; turist bütün sorularını dolaylı sor ('Could you tell me...?', 'Do you know if...?'). Sonra birbiriniz hakkında bildiğinizi düşündüğünüz şeyleri question tag ile doğrulayın ('You hated broccoli as a kid, didn't you?'). Sorular: 'Could you tell me what your favourite memory of us is?', 'Do you know where you'd like to travel next?', 'You don't really like horror films, do you?', 'We're going to visit your parents this month, aren't we?'
Kendinizi test edin
-
1. Could you tell me where ___?
- A) is the bank
- B) the bank is
- C) does the bank
- D) is bank
Cevabı göster
B) the bank is — Dolaylı soruda düz cümle sırası: where the bank is.
-
2. You're Turkish, ___?
- A) isn't it
- B) aren't you
- C) don't you
- D) are you
Cevabı göster
B) aren't you — Olumlu cümle (you are) → olumsuz tag: aren't you?
-
3. She didn't call you, ___?
- A) didn't she
- B) does she
- C) did she
- D) is she
Cevabı göster
C) did she — Olumsuz cümle (didn't) → olumlu tag: did she?
-
4. Which question is the most polite?
- A) Where's the toilet?
- B) Tell me where the toilet is.
- C) Where the toilet is?
- D) Do you know where the toilet is?
Cevabı göster
D) Do you know where the toilet is? — Dolaylı soru en kibar seçenektir ve düz cümle sırası kullanır.
-
5. Do you know ___ the train leaves from platform 3?
- A) if
- B) does
- C) that
- D) is
Cevabı göster
A) if — Evet/hayır sorusu dolaylı yapılırken 'if/whether' kullanılır.
-
6. I'm right, ___?
- A) amn't I
- B) aren't I
- C) am not I
- D) isn't it
Cevabı göster
B) aren't I — 'I am' için olumsuz tag istisnadır: aren't I?